भेटा बॉबीला — जंगली वाघ का महत्त्वाचे आहेत हे मुलांना उलगडून सांगणारा बछडा.
बॉबी हा एक ॲनिमेटेड वाघाचा बछडा असून तो एक शैक्षणिक प्रकल्प म्हणून तयार होत आहे: भारतातील आणि जगभरातील लहान प्रेक्षकांना जंगली वाघांची ओळख करून देण्याचा एक मार्ग — ज्या जंगलांवर वाघ अवलंबून आहेत ती, त्यांच्यावरील ताण, आणि आधीच सुरू झालेले पुनरागमन.
एका वाघाला वाचवा, आणि तुम्ही एका प्रजातीहून कितीतरी अधिक वाचवता.वाघांची जंगले हजारो इतर प्रजातींना आसरा देतात, कार्बन साठवतात आणि लाखो लोकांना पाणी पुरवतात.
आजचा वाघ
जगातील सर्वात मोठी मांजर आता तिच्या पूर्वीच्या विस्ताराच्या अगदी थोड्याशा भागातच उरली आहे.
शंभर वर्षांपूर्वी वाघांची संख्या हजारोंच्या घरात होती आणि ते जवळपास संपूर्ण आशियात पसरलेले होते. ज्ञात असलेल्या नऊ उपप्रजातींपैकी तीन — कॅस्पियन, जावन आणि बालीनी — आधीच नामशेष झाल्या आहेत. घसरण मंदावली आहे, काही ठिकाणी उलटलीही आहे, पण उरलेला वाव अजूनही फार थोडा आहे.
~5,600
जंगली वाघ जगभरात शिल्लक आहेत, ताज्या जागतिक अंदाजानुसार.
>90%
वाघाच्या ऐतिहासिक विस्तारक्षेत्राचा भाग गेल्या शतकात नष्ट झाला आहे.
13
मान्यताप्राप्त वाघ-क्षेत्र देश, सर्व आशियात — तरीही त्यांपैकी तीन देशांत जंगली वाघ व्यवहारतः नामशेष मानले जातात.
3,682
वाघांची नोंद भारताच्या 2022 च्या राष्ट्रीय गणनेत झाली — जगातील जंगली वाघांच्या जवळपास दोन-तृतीयांश, आणि कुठेही असलेली सर्वात मोठी संख्या.
स्रोत, 2026 पर्यंत: ग्लोबल टायगर फोरम आणि WWF (सुमारे 5,574 जंगली वाघांचा जागतिक अंदाज); राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण, भारत (2022 गणना). राष्ट्रीय सर्वेक्षणे पूर्ण होताच हे अंदाज बदलत राहतात — ताज्या आकडेवारीसाठी स्रोत पाहा.
वाघ का महत्त्वाचे
जिथे वाघ बहरतो, तिथे संपूर्ण परिसर बहरतो.
वाघ वाचवण्यामागचे कारण एका प्रजातीपुरते मर्यादित नाही. अन्नसाखळीत वाघ जिथे बसतो — आणि त्याला जितकी अखंड, एकमेकांना जोडलेली जंगले लागतात — त्यामुळे त्याचे भवितव्य संपूर्ण परिसंस्थांच्या आणि त्यांवर अवलंबून असलेल्या माणसांच्या आरोग्याशी बांधले गेले आहे.
ते परिसंस्थेचा तोल सांभाळतात
वाघ हे शिखरस्थ भक्षक आहेत. हरीण, रानडुक्कर आणि इतर तृणभक्षी प्राण्यांची संख्या नियंत्रित ठेवून ते अतिचराई रोखतात आणि वनस्पती, माती व जलव्यवस्था निरोगी ठेवतात. शिखरस्थ भक्षक नाहीसा झाला की अन्नसाखळी विस्कटू शकते — परिसंस्थाशास्त्रज्ञ याला ट्रॉफिक कॅस्केड म्हणतात.
ते हजारो इतर प्रजातींना आसरा देतात
वाघ ही छत्री प्रजाती आहे: तिला विस्तीर्ण, एकमेकांना जोडलेली आणि भक्ष्याने समृद्ध जंगले लागतात. वाघाचा अधिवास जपला की त्याच परिसरात राहणाऱ्या असंख्य इतर वनस्पती आणि प्राणी आपोआप सुरक्षित होतात — त्यांतील अनेकांना स्वतःच्या बळावर कधीच निधी मिळाला नसता.
वाघांची जंगले माणसांचे रक्षण करतात
वाघांना लागणारी जंगले हीच पाणलोट क्षेत्रे आणि कार्बन साठेही आहेत. ती पाऊस नियंत्रित करतात, पूर कमी करतात, कार्बन साठवतात आणि खालच्या भागातील लाखो लोकांना स्वच्छ पाणी पुरवतात. संरक्षित व्याघ्र प्रकल्प म्हणजे मानवी वस्त्यांसाठी संरक्षित पायाभूत सुविधाच.
त्यांना सांस्कृतिक आणि आर्थिक मूल्य आहे
अनेक आशियाई संस्कृतींच्या पुराणकथा, कला आणि अस्मितेत वाघ खोलवर रुजलेला आहे — वाघ हा भारताचा राष्ट्रीय प्राणी आहे — आणि तो वन्यजीव-पर्यटनाच्या अर्थकारणाचा आधार आहे, जे रोजगार देते आणि स्थानिक समुदायांना अधिवास टिकवण्यात थेट वाटा देते.
वाघांना इतका अखंड अधिवास लागतो, म्हणूनच त्यांची संख्या एक मापदंडही आहे: जिथे वाघ चांगले आहेत, तिथे सहसा संपूर्ण पर्यावरणही चांगले असते.
दबाव
वाघ आणि त्याच्या पुनरागमनाच्या मध्ये आजही काय उभे आहे.
हे धोके नीट समजलेले आहेत. त्यावरील उत्तरांमध्ये अधिवासाचे संरक्षण, कायद्याची अंमलबजावणी, परिसरांची परस्पर जोडणी आणि हे परिसर वाटून घेणाऱ्या माणसांसोबत सहअस्तित्वाचे स्थानिक पातळीवर विकसित झालेले मार्ग यांचा समावेश होतो.
01
अधिवासाचा ऱ्हास आणि तुकडे पडणे
शेती, लागवडी, रस्ते आणि वस्त्यांसाठी तोडलेली जंगले वाघांच्या क्षेत्रांचे असे एकाकी तुकडे करतात, जे त्यांना सांभाळण्यासाठी फारच लहान पडतात.
02
अवैध शिकार आणि बेकायदा व्यापार
कातडी आणि पारंपरिक औषधांत वापरल्या जाणाऱ्या अवयवांसाठी वाघ मारले जातात; बंदिवान वाघांचे "फार्म" बेकायदा बाजार लपवूही शकतात आणि वाढवूही शकतात.
03
भक्ष्याची कमतरता
हरीण आणि रानडुकरांच्या अतिशिकारीमुळे जंगल शिल्लक असूनही वाघांना पुरेसे खाणे मिळत नाही.
04
मानव–वन्यजीव संघर्ष
जिथे वाघ आणि माणसांची हद्द एकमेकांत मिसळते, तिथे जनावरांच्या नुकसानीतून सूडाची कारवाई होऊ शकते. टिकाऊ उपाय तेच, जे माणसे आणि वाघ दोघांचेही रक्षण करतात.
05
हवामान बदल
वाढती समुद्रपातळी सुंदरबनच्या खारफुटीसारख्या महत्त्वाच्या अधिवासाला धोका पोहोचवते — जो भारत आणि बांगलादेश यांनी वाटून घेतलेल्या अनोख्या वाघ-संख्येचे घर आहे.
आशेची कारणे
पुनरागमन शक्य आहे — आणि ते सुरूही झाले आहे.
~3,2002010 — सर्वात खालचा बिंदू
→
~5,600जागतिक अंदाज, 2026 पर्यंत
आजवरच्या सर्वात खालच्या पातळीवर गेल्यानंतर जंगली वाघांचा अंदाज झपाट्याने वाढला आहे — भारत, नेपाळ, भूतान, रशिया आणि चीनमध्ये संख्या स्थिर आहे किंवा वाढते आहे. सरकारे, समुदाय आणि संवर्धक एकत्र काम करतात तेव्हा वाघांची संख्या पुन्हा वाढू शकते, याचा हा भक्कम पुरावा आहे. ही प्रगती खरी आहे पण सर्वत्र सारखी नाही: आग्नेय आशियाच्या बऱ्याच भागांत अधिवास आक्रसतच आहे आणि अनेक ठिकाणची संख्या काठावर आहे. सातत्यपूर्ण संरक्षण, परस्पर जोडणी आणि लोकांचा पाठिंबा हेच ठरवेल की हे पुनरागमन टिकते की नाही.
आशियाभरचे वाघ
तेरा देश जंगली वाघाचे उरलेले क्षेत्र वाटून घेतात.
वाघांचे परिसर अत्यंत भिन्न ठिकाणी पसरलेले आहेत — सुंदरबनच्या खारफुटीपासून आग्नेय आशियाच्या जंगलांपर्यंत आणि रशियाच्या सुदूर पूर्वेपर्यंत — आणि प्रत्येकाचे स्वतःचे समुदाय, भाषा आणि आव्हाने आहेत. राष्ट्रीय पातळीवरील कृती सर्वात महत्त्वाची, आणि सीमापार सहकार्य तिच्या जोडीला असेल तेव्हा ती सर्वात चांगले काम करते.
तेरा मान्यताप्राप्त वाघ-क्षेत्र देश. फिकट नावे कंबोडिया, लाओस आणि व्हिएतनामची आहेत, जिथे जंगली वाघ आता व्यवहारतः नामशेष मानले जातात.
प्रकल्प
भेटा बॉबीला — लहान मुलांसाठी जंगलाची वाट दाखवणारा सोबती.
बहुतेक मुले कधीच जंगली वाघ पाहणार नाहीत. नेमके तेच अंतर कमी करण्यासाठी बॉबी आहे: एक ॲनिमेटेड वाघाचा बछडा, ज्याच्या गोष्टी लहान प्रेक्षकांना वाघ संवर्धनापर्यंत पोहोचण्याचा सोपा मार्ग देतात — प्राणी, जंगले, आणि त्यांच्यासोबत राहणारी माणसे.
गोष्टी नाते जोडायला सुरुवात करतात; अचूक आणि वयाला साजेशी माहिती ते नाते अधिक घट्ट करते. हा प्रकल्प बॉबीच्या साहसांना या पानावरील विज्ञानासारख्या तथ्यपूर्ण मजकुराशी जोडतो, जेणेकरून मनोरंजन आणि समज एकमेकांशी स्पर्धा करण्याऐवजी एकमेकांना बळ देतील.
बॉबीची निर्मिती सध्या सुरू आहे. उद्दिष्ट आहे साधनांचा एक संच — चित्रपट, वर्गातील साहित्य, पुस्तके — जो संवर्धन शास्त्रज्ञ आणि शिक्षकांसोबत तयार केला जाईल आणि स्थानिक भागीदारांसोबत जुळवून घेतला जाईल, जेणेकरून हे साहित्य वेगवेगळ्या भाषा, अभ्यासक्रम आणि संस्कृतींमध्ये उपयुक्त ठरेल — वाघ-क्षेत्र देशांत आणि त्यांच्या पलीकडेही.
गोष्टींच्या पुस्तकासाठी केलेला चित्र-अभ्यास — तेच पात्र, पडद्यासाठी नव्हे तर पानासाठी रेखाटलेले.
बॉबीचे मित्र
बॉबी जंगलात एकटा फिरत नाही. प्रत्येक सोबती त्याच परिसराची एक वेगळी खिडकी उघडतो — वनछत, झाडांची शेंडे, फांद्या — आणि वाघांसोबत तो परिसर वाटून घेणाऱ्या प्राण्यांचीही.
जांभळ्या कंबरेचा सूर्यपक्षीजंगलाकडे वरून पाहणारी चिमणी — आणि त्यात काय बदलते आहे ते अचूक हेरणारी.
मकाक (माकड)उत्तरांपेक्षा प्रश्न जास्त असलेले, आणि ते विचारण्याची हिंमत असलेले माकड.
शेकरूप्रत्येक झाड ओळखणारी खार — कोणते झाड जंगलाला पोसते, आणि कोणते आता उरलेच नाही.
चितळनेहमी कान टवकारलेले. वाघाच्या जंगलात धोका आधी ओळखणे हेच दीर्घायुष्याचे रहस्य.
रानडुक्करमुळांच्या शोधात अर्धे जंगल उकरून काढतो, आणि उरलेले अर्धे नकळत पेरून जातो.
ससाफार वेळ एका जागी थांबत नाही, आणि इथून नदीपर्यंतची प्रत्येक लपण्याची जागा त्याला ठाऊक आहे.
रानगवामित्रांमधला सर्वात वजनदार, आणि सर्वात शांत. त्याला फारशी कशाचीच काळजी नसते.
हरियलठरवून नव्हे, पण जंगलाच्या एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत बिया पोहोचवत राहतो.
ॲनिमेटेड गोष्टी
या प्रकल्पाची आखणी एका ॲनिमेशन चित्रपटाभोवती झाली आहे — तीच पहिली जागा असेल जिथे लहान प्रेक्षक बॉबीला आणि त्याच्या जगाला भेटतील.
वर्गातील साधने
शिक्षकांसोबत तयार केलेले, वयाला साजेसे पाठ्यसाहित्य, जे या गोष्टींचे रूपांतर शिक्षक खरोखर वापरू शकतील अशा संवर्धन-घटकात करेल.
पुस्तके आणि उपक्रम
चित्रमय गोष्टींची पुस्तके, लघुपट आणि उपक्रम, जे वाघ आणि निसर्गाविषयीची आवड टिकवून ठेवतील.
स्थानिक रूपांतर
स्थानिक शिक्षक आणि संवर्धन संस्थांसोबत घडवलेली भाषांतरे व रूपांतरे, जेणेकरून हे साहित्य प्रत्येक देशाच्या भाषेत आणि संदर्भात नीट बसेल.
प्रकल्पासाठी तयार केलेली, आणि प्रकाशित होताच वाचण्यासाठी व छापण्यासाठी विनामूल्य. प्रत्येक पुस्तक मुलाच्या वयापासून सुरू होते: सर्वात लहानांसाठी रंगकाम पुस्तक, सुरुवातीच्या इयत्तांसाठी कोडी, आणि मोठ्या मुलांसाठी एक मोठे चित्रमय पुस्तक.
Bobby's World
वाघ, जंगले आणि तुमच्याविषयीचे एक रंगकाम गोष्टीपुस्तक. वाचा, मग रंग भरा.
34 पृष्ठे
लवकरच येत आहे
The Living Forest
बॉबीसोबत जगातील हिरव्या साम्राज्यांचा प्रवास. इयत्ता 5 ते 10 च्या वाचकांसाठी, आणि जंगल आवडणाऱ्या प्रत्येकासाठी.
64 पृष्ठे
लवकरच येत आहे
Bobby's Jungle Puzzles
बॉबीसोबत भुलभुलैया, जोड्या लावणे आणि जंगलातील खेळ, नर्सरी ते इयत्ता 3 साठी. सोडवा, मग रंग भरा.
34 पृष्ठे
लवकरच येत आहे
प्रकल्पामागे
बॉबीला घडवणारी माणसे.
लेट्स सेव्ह बॉबी हे एका छोट्या टीमचे काम आहे — शिक्षक, चित्रपटकर्मी, संगीतकार आणि कलावंत — ज्याचे नेतृत्व प्रा. विलास पाध्ये करतात, जे या चित्रपटाचे लेखक-दिग्दर्शक आणि मुंबईच्या डॉ. होमी भाभा स्टेट युनिव्हर्सिटीचे कुलसचिव आहेत.
मुंबईतील विद्यापीठाची वास्तू. छायाचित्र: Gnoeee, CC BY-SA 4.0 अंतर्गत, विकिमीडिया कॉमन्सवरून.
विद्यापीठ
डॉ. होमी भाभा स्टेट युनिव्हर्सिटी, मुंबई
मुंबईतील एक सार्वजनिक राज्य विद्यापीठ आणि महाराष्ट्र शासनाने स्थापन केलेले पहिले क्लस्टर विद्यापीठ, ज्याची स्थापना 2019 मध्ये झाली. दक्षिण मुंबईतील सहा जुनी शासकीय महाविद्यालये ते एकत्र आणते: इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स, एल्फिन्स्टन कॉलेज, सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स, सेकंडरी ट्रेनिंग कॉलेज, फॉरेन्सिक सायन्स इन्स्टिट्यूट, आणि सिडनहॅम कॉलेज ऑफ मॅनेजमेंट (सिमसरी).
या संस्थांकडे मिळून शतकाहून अधिक काळाचा अध्यापनाचा वारसा आहे. ज्या मुंबई विद्यापीठाशी एल्फिन्स्टन कॉलेज पुढे संलग्न झाले, त्याच्या कितीतरी आधी ते अस्तित्वात आले होते; सिडनहॅम 1913 मध्ये आशियातील पहिले वाणिज्य महाविद्यालय म्हणून सुरू झाले; आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्सची स्थापना 1920 मध्ये राजकीय सनदेद्वारे झाली. हेच विद्यापीठ या प्रकल्पाच्या लेखक-दिग्दर्शकाचे कार्यस्थळ आहे.
प्रा. विलास पाध्ये
लेखक व दिग्दर्शक, लेट्स सेव्ह बॉबी · कुलसचिव, डॉ. होमी भाभा स्टेट युनिव्हर्सिटी
प्रा. विलास पाध्ये हे एल्फिन्स्टन कॉलेज, मुंबई येथे मानसशास्त्र विभागाचे प्राध्यापक व विभागप्रमुख असून मुंबईच्या डॉ. होमी भाभा स्टेट युनिव्हर्सिटीचे कुलसचिव आहेत. ते विद्यापीठाच्या मानसशास्त्र अभ्यास मंडळाचे अध्यक्षही आहेत आणि त्याच्या मानसशास्त्र पीएच.डी. कार्यक्रमाचे मान्यताप्राप्त संशोधन मार्गदर्शक आहेत. बी.ए.मध्ये विद्यापीठाच्या गुणवत्ता यादीत तिसरे आणि एम.ए. (मानसशास्त्र) मध्ये दुसरे आले, आणि अध्यापक पात्रता परीक्षा पहिल्याच प्रयत्नात उत्तीर्ण केली. महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत महाराष्ट्र शिक्षण सेवेसाठी निवड झाल्यावर त्यांनी जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातील एम.फिल. अर्धवट सोडून अध्यापनाचे पद स्वीकारले.
पाध्ये यांनी टीचर असेसमेंट स्केल (TASC) विकसित केले, जे शिक्षकांच्या कामाविषयी विद्यार्थ्यांचा अभिप्राय गोळा करते. महाराष्ट्राच्या उच्च शिक्षण संचालनालयाने ते राज्यभरातील महाविद्यालयांत वापरण्यासाठी स्वीकारले. अमरावती विद्यापीठातून 2012 मध्ये मिळालेली त्यांची पीएच.डी. याच स्केलवर होती, ज्यात महाराष्ट्रभरातील सुमारे 15,000 विद्यार्थ्यांचा नमुना होता. त्यांचे आधुनिक सामान्य मानसशास्त्र (2015) हे विद्यापीठाचे नेमलेले पाठ्यपुस्तक असून ते त्यांच्या मानसशास्त्र – एक परिचय (2004) या पुस्तकाची सुधारित आवृत्ती आहे. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांत पंधरा शोधनिबंध प्रसिद्ध केले असून संशोधन पद्धती आणि सांख्यिकीय सॉफ्टवेअरवर कार्यशाळा घेतात. सध्या ते NIEPA-अनुदानित कॉलेज रेडीनेस अँड स्टुडंट सक्सेस इन हायर एज्युकेशन इन महाराष्ट्र: अॅन एम्पिरिकल अॅनालिसिस या प्रकल्पाचे नेतृत्व करत आहेत.
कुलसचिव म्हणून पाध्ये हे विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन परिषद, विद्या परिषद आणि शुल्क निश्चिती समितीचे सदस्य सचिव आहेत, आणि यापूर्वी ते विद्यापीठाचे वित्त व लेखा अधिकारी होते. त्यांच्या सार्वजनिक भूमिकांमध्ये औरंगाबाद जिल्ह्याच्या 'व्हिजन डॉक्युमेंट 2020' साठी उच्च शिक्षणाचे समन्वयन, तसेच महाराष्ट्राच्या आदर्श शिक्षक पुरस्कार (2008–09 व 2009–10) आणि सावित्रीबाई फुले पुरस्कार (2009–10) सोहळ्यांचे मुख्य समन्वयक म्हणून काम यांचा समावेश आहे. 2006 मध्ये त्यांना महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते राजीव गांधी प्रशासकीय गतिमानता पुरस्कार मिळाला. दर दोन वर्षांनी दिला जाणारा आणि मुख्य सचिवांकडून निवडला जाणारा हा पुरस्कार इतरांना अनुसरता येतील अशा नव्या प्रशासकीय प्रणाली उभारल्याबद्दल दिला जातो.
अमरावती, महाराष्ट्र येथे शिक्षकांच्या घरात जन्मलेले आणि वाढलेले — त्यांचे आई-वडील दोघेही महाविद्यालयीन प्राध्यापक होते — पाध्ये लहानपणीच मेळघाटच्या जंगलांकडे ओढले गेले. वाहनातून सफारी करण्यापेक्षा वनरक्षक आणि कोरकू व गवळी समाजातील लोकांसोबत पायी जंगल फिरणे त्यांना अधिक आवडते. महाविद्यालयीन दिवसांपासून ते दरवर्षीच्या व्याघ्रगणनेत स्वयंसेवक म्हणून सहभागी होत आले आहेत, पगमार्क पद्धतीवर काम करत, आणि ते वन्यजीव छायाचित्रकारही आहेत. ब्लेंडर फाउंडेशन (नेदरलँड्स) च्या सहकार्याने त्यांनी वाघ संवर्धनावरील पुरस्कारप्राप्त अॅनिमेशनपट लेट्स सेव्ह बॉबी लिहिला आणि दिग्दर्शित केला.
सह-संस्थापक आणि तांत्रिक दिग्दर्शक, वेबेक स्टुडिओज
प्रतीक सोलंकी हे वेबेक स्टुडिओजमागील तांत्रिक शक्ती असून त्यांना ब्लेंडर आणि सीजी निर्मितीचा दहा वर्षांहून अधिक अनुभव आहे. निर्मितीची कार्यक्षमता वाढवणारी आणि स्टुडिओची तांत्रिक पाइपलाइन भक्कम करणारी खास साधने व अॅड-ऑन विकसित करण्यात त्यांचे विशेष प्रावीण्य आहे. तांत्रिक ज्ञान आणि प्रत्यक्ष निर्मितीचा अनुभव यांचा त्यांचा मेळ वेबेक स्टुडिओजला सुसूत्र आणि नावीन्यपूर्ण कार्यपद्धती टिकवण्यात मदत करतो.
नियाल परमार
सह-संस्थापक आणि सर्जनशील दिग्दर्शक, वेबेक स्टुडिओज
नियाल परमार हे वेबेक स्टुडिओजची सर्जनशील आणि दृश्यात्मक प्रेरक शक्ती आहेत. सर्जनशील दिग्दर्शक म्हणून ते कलात्मक दिशेचे नेतृत्व करतात, तसेच ग्राहक संबंध आणि निर्मितीची देखरेखही सांभाळतात. प्रकल्पांची दृश्य ओळख घडवणे आणि त्यांना सुरुवातीच्या संकल्पनेपासून अंतिम फ्रेमपर्यंत नेणे ही त्यांची भूमिका आहे.
नीता रावलजी
सह-संस्थापक आणि सीजी पर्यवेक्षक, वेबेक स्टुडिओज
नीता रावलजी या वेबेक स्टुडिओजमध्ये सीजी पर्यवेक्षक असून स्टुडिओच्या कामाची दृश्य गुणवत्ता आणि सुसंगती जपण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे. शेडिंग, लायटिंग, रंग आणि अंतिम प्रतिमानिर्मिती अशा सीजी निर्मितीच्या महत्त्वाच्या भागांवर त्या देखरेख ठेवतात. त्यांच्या बारकाईमुळे प्रत्येक पूर्ण झालेली फ्रेम वेबेक स्टुडिओजच्या अपेक्षित सर्जनशील दृष्टीचे आणि गुणवत्तेचे प्रतिबिंब ठरते.
विनायक गरुड
संगीत संयोजक आणि संगीतकार
विनायक गरुड हे पुणे येथील संगीत संयोजक आणि संगीतकार असून त्यांना भारतीय संगीतातील तीस वर्षांहून अधिक अनुभव आहे. पद्मश्री अनूप जलोटा यांच्यासह अनेक नामवंत कलाकारांसोबत त्यांनी काम केले आहे आणि अनेक संगीत निर्मितींमध्ये योगदान दिले आहे. त्यांच्या नावावर अनेक संगीत अल्बम आहेत.
अनेक तरुण गायक आणि वादकांच्या कारकिर्दीला आकार देण्यात व सुरुवात करून देण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा राहिला आहे. भारतीय संगीतातील बारकाव्यांची सखोल जाण असलेले गरुड आपल्या मितभाषी आणि सहज स्वभावासाठी ओळखले जातात, आणि नव्या प्रतिभेला मार्गदर्शन करण्याच्या त्यांच्या निष्ठेमुळे संगीत क्षेत्रात त्यांना आदराचे स्थान मिळाले आहे.
किरण घाडगे
वन्यजीव चित्रपटकर्मी, छायाचित्रकार आणि माहितीपट-कथाकार
किरण घाडगे हे महाराष्ट्र, भारत येथील वन्यजीव चित्रपटकर्मी, छायाचित्रकार आणि माहितीपट-कथाकार आहेत. त्यांचे काम वन्यजीव, संवर्धन, निसर्ग-इतिहास आणि माणूस व जंगल यांच्यातील नात्यावर केंद्रित आहे.
दृश्य-कथनाची पार्श्वभूमी आणि प्रत्यक्ष मैदानातील अनेक वर्षांचा अनुभव घेऊन त्यांनी भारतात आणि परदेशांत चित्रपट व छायाचित्र-कथा घडवल्या आहेत, ज्यांत वन्यजीव, संवर्धनाचे उपक्रम आणि आपला नैसर्गिक वारसा जपणारी माणसे यांचे दस्तावेजीकरण आहे. पक्षिशास्त्र, वन्यजीव बचाव आणि मानव–वन्यजीव सहअस्तित्व यांतही त्यांना रस आहे.
नैतिक आणि जबाबदार वन्यजीव छायाचित्रण व चित्रपटनिर्मितीचे ते खंबीर पुरस्कर्ते आहेत. आपले चित्रपट, छायाचित्रे, कार्यशाळा, व्याख्याने आणि मार्गदर्शन यांतून निसर्गाची सखोल जाण वाढावी आणि वन्यजीव छायाचित्रकार व कथाकारांची पुढची पिढी प्रेरित व्हावी, असा त्यांचा प्रयत्न असतो. ते इंडियन डॉक्युमेंटरी प्रोड्युसर्स असोसिएशनचे सदस्य असून, जंगलातील महत्त्वाच्या गोष्टी अधिक व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत नेणाऱ्या स्वतंत्र व सोपवलेल्या प्रकल्पांवर ते काम करत राहतात.
वाघांचे पुनरागमन शेवटी अधिवास, अंमलबजावणी आणि धोरणावर अवलंबून आहे — पण रोजच्या निवडी या तिन्हींवर परिणाम करतात.
01
विश्वासार्ह संवर्धन संस्थांना पाठिंबा द्या
वाघांच्या परिसरात प्रत्यक्ष काम करणारे गट देणग्यांचे रूपांतर वनरक्षक, अधिवास आणि सामुदायिक कार्यक्रमांत करतात.
02
वाघापासून बनलेल्या वस्तू कधीही खरेदी करू नका
कातडी, हाडे आणि त्यांपासून बनलेली उत्पादने — ती नाकारणे आणि इतरांना परावृत्त करणे, अवैध शिकारीला चालना देणारा बाजार आक्रसवते.
03
नैतिक वन्यजीव पर्यटन निवडा
जबाबदार पर्यटन संरक्षणाला आणि स्थानिक समुदायांना निधी देते. मनोरंजनासाठी वाघांचे प्रजनन करणाऱ्या किंवा त्यांना बंदिवासात दाखवणाऱ्या ठिकाणांपासून दूर राहा.
04
आपल्या वापरावर लक्ष ठेवा
अधिवासाचा ऱ्हास आणि हवामान बदल व्यापक उपभोगातून घडतात — जंगलतोडीशी निगडित उत्पादने टाळणे वाटते त्यापेक्षा कितीतरी अधिक मदत करते.
05
ही गोष्ट लहान मुलांपर्यंत पोहोचवा
लोकांचा पाठिंबाच दशकानुदशके संवर्धन टिकवतो. पुढच्या पिढीला वाघ समजावून सांगणे — इथूनच तर हा संपूर्ण प्रकल्प सुरू झाला.
सहभागी व्हा
वाघ संवर्धन आणखी वर्गांपर्यंत पोहोचवण्यास मदत करा.
बॉबीची निर्मिती एक सामायिक साधन म्हणून होत आहे. शिक्षक, संवर्धन संस्था, प्रसारक, प्रकाशक आणि निधी देणारे — सर्वांना ते घडवण्यासाठी निमंत्रण आहे, मग ते विज्ञानाची तपासणी असो वा आपल्या प्रदेशासाठी साहित्याचे रूपांतर.
